Reisverslagen

slechtewegen

Verslag neurologische equipe, 29 februari – 14 maart 2016

Kinderfysiotherapeut Ada Munnik-Snaayer en fysiotherapeuten Toon Valks en Sandro van der Hoek reisden eind februari 2016 naar Congo-Brazzaville om het trainingsprogramma ‘Hambisela’ te verzorgen voor Congolese collega-fysiotherapeuten. Het programma is gericht op de behandeling van kinderen met cerebrale parese (CP). Dit betreft hersenbeschadiging – vaak ontstaan bij de geboorte – waarbij allerlei vormen van neurologische uitval kunnen optreden. Dit kunnen zowel geestelijke als fysieke stoornissen zijn, en zowel motorische stoornissen als bijvoorbeeld blindheid. In de Franstalige wereld is de afkorting IMC gangbaar. De zorg voor deze groep patiëntjes moet in Congo-Brazzaville bijna van de grond af opgebouwd worden. De Congolese kinésithérapeutes, kortweg kinés, passen oude behandelingen toe die het IMC-kind niet of weinig helpen. De meerdaagse Hambisela-training is door onze neurologische equipe tweemaal gegeven: eerst aan een groep cursisten in hoofdstad Brazzaville, vervolgens aan een groep in de grote havenstad Pointe-Noire. Hieronder volgt hun levendige verslag van de hele missie.

Hambisela! Geef de kennis door!

Eindelijk eens nieuws van ons. Eenmaal in Pointe-Noire een kraan waar water uitkomt, de lamp aanblijft en… wifi internet. Het heeft hier, net als in Brazzaville, veel en hard geregend. De puinhopen zijn onbeschrijfelijk. In Nederland zou de noodtoestand zijn afgekondigd. En wat een veerkracht hebben de mensen hier. Het lijkt wel dat het dragen van hun lot de enige keuze is. Heel langzaam wordt de betekenis zichtbaar van het ja zeggen op het verzoek iets te doen voor de kinderen met een cerebrale parese. De uitkomsten van een enquête zijn we nog aan het uitwerken. Maar nu al durven we te zeggen dat er meer moet gebeuren, dan alleen lesgeven om het project te doen slagen. Een volgend keer hierover meer.

Intussen maken wij het prima. We bruisen van de activiteit. Ghislain (Louppe, directeur zusterstichting Sur Un Pied d’Égalité, red.) heeft het maar druk met ons.

Groeten van Ghislain en Ada, Toon en Sandro

Eerste week, Brazzaville, 29 februari – 6 maart

Maandag 29 februari
We hebben een afspraak staan met de groepsleidster van de opleiding kinésitherapie. Zij zou ons bellen als zij het lesprogramma van de tweejarige kiné-opleiding voor ons beschikbaar had. Ze heeft nog niet gebeld. We wachten af. Tijdens de introductiebijeenkomst vanmiddag hebben we kennisgemaakt met de heer Moussa, de vertegenwoordiger van de oudervereniging van kinderen met IMC. Ook collega André Kabi was er. Hij kende de vertegenwoordigster van de oudervereniging van gehandicapte kinderen in Brazzaville. We deden het verzoek tot een ‘reünie’ met hen drieën, zonder agenda. We werden voor de avond uitgenodigd bij de heer Moussa thuis. Reuze knus met zijn vrouw en de kleinste dochters erbij. De beide vertegenwoordigers wonen vlakbij elkaar maar kenden elkaar niet. Veel informatie is uitgewisseld, zoals de problemen van de moeders, de zwakke zorg- en dienstverlening en de falende overheid. We lieten op een laptop een film zien over hulp aan kinderen met IMC in Ghana. De beelden en het verhaal sluiten perfect aan op de inhoud en de werkwijzen van ons Hambisela-programma. Het gaf veel reacties. De beide oudersvertegenwoordigers gaan elkaar opzoeken. We hopen op een bundeling van krachten. Ook is de wens uitgesproken om genoemd te worden in de samenwerkingsovereenkomst tussen SUPE en de overheid als association des parents enfants handicapé. Het is een goed plan om hen bij een volgende missie weer op te zoeken.

De beloofde pause café hebben we op een droogje doorgebracht.

Dinsdag 1 maart, eerste cursusdag
De geplande start was 9.00 uur. Flipover, projector en stoelen waren snel geïnstalleerd.
Heer George is het niet gelukt om lampjes en een ladder te regelen zodat we in een schemerige ruimte moesten werken. Op de originele lijst stonden 21 deelnemers. Daaraan bleken er tien toegevoegd te zijn. En twee zijn er spontaan (?) komen aanlopen. Zeven kinés, acht aides en zes met een andere functie. De doelgroep is dus bereikt. Om 9.00 uur waren er vijf deelnemers aanwezig. Pas om 11.00 uur was iedereen present! Tussendoor bleek een zestal verdwenen om wat te gaan eten en drinken. De beloofde pause café hebben we op een droogje doorgebracht. Veel gemopper en vrees dat velen om deze reden morgen niet zullen komen. Heer George had de catering gedelegeerd maar niet gecontroleerd. Hij excuseerde zich niet. Dat moet morgen beter.

De weekplanning – bestemd voor onszelf en Ghislain – is één op één naar de deelnemers gestuurd, zodat zij in de veronderstelling waren ook ’s middags te moeten komen. Ook verschenen er twee moeders met hun IMC-kind, wat pas voor woensdag stond gepland.

Methodiek
Het onderwijsprogramma is geschreven op het niveau van de ouders, dus het moet voor bijna iedereen te begrijpen zijn. Toch schrikken we van het lage kennisniveau van de deelnemers. De ‘managers’ blijken uitgebreid te kunnen antwoorden, maar de oorspronkelijke vraag raakt totaal uit beeld. Voor ons is het hard werken om de les centraal te houden, ondanks het vraag-en-antwoordspel. We gaan bij veelpraters ingrijpen en samenvatten wat ze hebben gezegd. Klopt dit? Ok, dank u wel. De vraag herhalen helpt de deelnemers om te focussen, want wat hen hoog zit – de sociaal-financiële problemen – vertellen ze het eerst. Evenals wat ze persoonlijk raakt. En dat heeft vaak niets met de vraag te maken. We gaan de nadruk leggen op het aanvullen van elkaar bij het geven van antwoorden en verder niets. We moeten niet bang zijn om de les niet af te krijgen. De rest kan als huiswerk mee gegeven worden. Wel de volgende dag terugvragen wat ermee gedaan is.

equipemaart2016_3We moeten ons inspannen om het francais-congolais te begrijpen. Veel deelnemers hebben geen stemvolume en mompelen. Gelukkig hebben we houvast aan de tekst in de modules. Want ook het overbrengen van de leerstof blijkt vandaag niet altijd makkelijk. We vragen ons voortdurend af of we wel begrepen zijn, want ook de ommekeer in denken naar een totaal nieuwe behandelmanier telt hier mee. Maar ook het spreken in een voor ons vreemde taal. We hebben het er onderling over gehad. Op Gelijke Voet geven we het advies om het team uit te breiden met deskundigen die ook de Franse taal beheersen.

Bezoek aan het Centre d’Appareillage
Na de eerste lesochtend zijn we snel naar het Centre d’Appareillage Orthopedique Willem Struijs gegaan om de medewerkers daar nog te treffen. We hebben de oven (voor de fabricage van prothesen, red.) gezien, terwijl deze aanstond. Aan ons is uitgelegd dat zo’n twee keer per jaar de stoppen doorslaan. De medewerkers hebben echter geen voorraadje stoppen aangelegd om dan snel het probleem op te lossen. De oven is zestien jaar oud, wordt ons verteld. Er is iets mis in het apparaat dat de storing veroorzaakt. In de oven moet dan wat gerommeld worden om hem aan de praat te krijgen. Van de zaagselafzuigmachine werkt de motor wel, maar een ander onderdeel niet. Ada heeft een foto gemaakt.

We laten ons laten informeren over het aantal Denis Browne spalken (anti-klompvoetbeugel) dat het centrum afgelopen jaar heeft gemaakt. Vijf. (…) We geven het advies om de stroomkabel van de haspel te rollen voordat een apparaat wordt aangezet. Door inductie kan de opgerolde kabel warm worden. Inderdaad blijkt het rubber van de kabel aan elkaar te plakken.

Woensdag 2 maart, 2e cursusdag
Ditmaal op de strenge begintijd van 8.30 aanwezig om alles klaar te zetten. Al de gevraagde spullen waren er: drie matrassen, drie prachtige poppen en de hoefijzerkussens. We hebben hierom verdrietig gelachen. Want wat bleek? Het waren prachtige rechte rollen in drie maten van kunstleer gevuld met massief matrassenschuim. Toen we aan Ghislain vroegen hoe er een hoefijzervorm van te maken zei hij dat we de rollen konden verbuigen tot een hoefijzer. In de kern bleek een buigbaar ijzeren staaf te zitten. De term ijzer is letterlijk genomen. We durven er niets van te zeggen, want ja, waar is het misverstand ontstaan? In de haast zijn door Ghislain drie kussens gekocht. Kussens voor volwassenen zijn het geworden. Malentendu! (Misverstand!, red.), is bijna een mantra aan het worden. Met het aanbieden van ligcomfort is het goed gekomen. We kunnen inmiddels fantastisch improviseren.

Er was iets te drinken en te snoepen! Heer George heeft de deelnemers een veeg uit de pan gegeven over het gemopper van gister en hen Cfa 2000 uitgekeerd als compensatie voor het ongemak.
Het bijhouden van de presentielijst is overgedragen aan heer George en Ghislain en hun team. (Vandaag ongeveer 25 deelnemers aanwezig.) En het uitreiken van de behandelde module ook. Dit loopt nu goed.

Wie wilde blijven, kon blijven. En… iedereen bleef zitten! Wouw!

Positionnement couchée
Wat de les betreft, een geweldig leuke ochtend voor iedereen en zeker voor ons. De spellen tussendoor om te leren elkaar te instrueren en contact te houden, ook verbaal, waren soms hilarisch. Ook nu weer de schrik hoe weinig deze basiskwaliteiten worden beheerst. Het opdelen in drie groepen rondom de matrassen met moeder en kind, en het speelgoed, was nieuw en vooral vreemd voor de deelnemers. Zeker ook het op de grond zitten leverde een hoop aarzelingen op. Een paar gestelde vragen: “Hoelang kan zo’n behandelsessie nou duren? Helpt mijn massage bij kinderen met IMC? Kan ik deze behandeling ook op de behandelbank doen?”

Eindelijk komen er vragen! Eindelijk een beetje durf en er ontspannen bij zitten. De interactie komt voorzichtig op gang!

Donderdag 4 maart, 3e cursusdag
Opmerkelijk deze dag: ditmaal was er iets te drinken, nadat de les voorbij was, maar gelukkig was iedereen er nog. Toen kwam er nog een moeder met een kind opdagen, hetzelfde als gister. Zo’n eind gelopen, die stuur je niet weg. Onmiddellijk een onderzoeksessie aangeboden. Wie wilde blijven, kon blijven. En… iedereen bleef zitten! Wouw!

Hambisela3PNDeze ochtend wederom een actieve workshop. De groep komt wat los. Is het misschien veiliger? We zijn niet gekomen om te (be-)oordelen. Aarzelend komen de deelnemers naar de matten om op de grond te gaan zitten rondom de matras. Als op een foto een kind te zien is met een slechte zithouding, valt het mee de woorden te vinden om te beschrijven wat ze zien. We benoemen de naar binnen gedraaide, gebogen heup bij een kind met een paralysie cérébrale. Op drie achtereenvolgende andere plaatjes met dezelfde positie van de heup lijkt er naar gekeken te worden als een nieuw fenomeen. Het observeren en vertellen wat er te zien is valt dan opeens niet mee. Samen komen we er wel uit.

Deelnemers die er gister niet waren, stellen vandaag dezelfde vragen, zoals: “Is massage goed om het kind te ontspannen?” Gelukkig kunnen we alternatieven voorhouden, zoals licht schudden en tappen op de tegengestelde spiergroep en duwen op de handrug in plaats van het opentrekken van een spastische vuist.

-“Wij geven het slappe kind een korset om de romp en nek om rechtop te blijven.” Dat is even slikken. Steeds keren we terug naar de gewenste omslag van passiviteit gisteren versus activiteit van het kind en de moeder vanaf vandaag.
-“Wij geven gipsspalken om de benen en de armen, is dat een goed idee?” We leggen uit dat pas na een gedegen onderzoek over langere tijd kan worden besloten tot een handspalkje om de hand open te houden, of een voetorthese in de schoen. En dat is alles. Het nadenken over wat de kinés nu doen en wat er anders kan (moet), is begonnen. Het communiceren met de moeder en het geven van adviezen is nog erg moeilijk. De vele herhalingen in de getoonde beelden en teksten leiden nu wel tot voorzichtig reproduceren.

Pffff… dat is veel!

We drukken onszelf op het hart een haalbaar doel te stellen voor de sessie: samen oefenen op de grond, het kind op ooghoogte aankijken (we hebben een wandspiegel gekocht!) en rustig blijven zeggen wat je doet en voelen wat er gebeurt en hierop reageren,  de moeder adviseren wat te doen, haar laten oefenen en zo nodig corrigeren, het advies om dit thuis enige keren per dag te oefenen. Pffff… dat is veel!

Controle schoenen Moungali
In het Centre des Polios de Moungali het sorteerwerk van Constance gezien. Keurig op Pied Bot, Atelle, anti-varus en gewone schoenen. En ook nog op maat. Uitgebreid complimenten gegeven. We hebben niet de illusie dat de schoenen nu worden verkocht. Er is geen plan en de kennis ontbreekt. De betekenis van de rode stip op de schoenendoos is ons onbekend.
We zijn vergeten om op de laatste dag de kinés in te lichten over het bestaan van deze voorraad en enige uitleg daaromtrent te geven. Zij hebben immers de kennis om schoenen voor te schrijven.

Donderdag 4 maart, 4e cursusdag (evaluatie)
We zijn begonnen met het laten zien hoe een kind geoefend kan worden op een rol. En wat voor strategie een kind met een slappe romp kan hebben om te blijven zitten. Sandro heeft Ada uitgelokt van ruglig naar buiklig, van zithouding naar kruiphouding, via stoeltjesstand naar zithouding. Daarna de twee films uit Ghana met commentaar van Toon. De deelnemers hebben kunnen zien dat er op de grond wordt gewerkt. Een oefenruimte met moeders en hun kind aan het werk en een kiné die een ronde maakt om adviezen te geven. Het sluit prachtig aan bij wat we in theorie hebben verteld. En dat hoorden we de deelnemers met elkaar fluisteren… “Kijk dat hebben we hier ook gedaan!” Herhalen is versterken. Een zelf gemaakte (en onverwacht door Ghislain aangevulde) enquête is ingevuld door 24 aanwezige deelnemers.

equipemaart2016_9Het huiswerk voor de komende zes maanden is besproken. Module 1 leren, module 3 in praktijk brengen. Zoek elkaar op om met elkaar te oefenen. Module 2 en het geplastificeerde A3-schema Normale motorische kindontwikkeling van Sjoukje Wethmar per instelling uitgereikt. O, o, wat vinden ze het heerlijk om iets te krijgen. Opdracht: observeer de spelende kinderen in de buurt en schrijf op wat je ziet. Een onderwijsvorm om uit te proberen is e-learning: de cursisten krijgen de links naar de beide YouTube-filmpjes. Maar ook Sandro’s e-mailadres, met nadruk alleen te gebruiken voor vragen over kinderen met IMC en pas nadat ze eerst zelf antwoorden hebben gezocht bij elkaar of op internet. We wachten af.

Toen was er speelgoed om weg te geven. Nadat door Ada is uitgelegd hoe je er mee kunt werken en bij welk type probleem. Het uitreiken werd een markt in Potopoto, of de dwaze dagen van de Bijenkorf. Graaien, ruzie maken. Toen hebben we heer George gevraagd om de verdeling in goede banen te leiden, wat goed is verlopen. Tot slot wat drinken en eten, en afscheid nemen.equipemaart2016_6

Bezoek aan universitair ziekenhuis gaat niet door.  Nu hebben we de tijd om de ingevulde enquêtes samen te vatten. Vanaf maandag gaan we op herhaling in Pointe-Noire met een rugzak vol nieuwe ervaring.

Tweede week, Pointe-Noire, 7-14 maart 2016

een mallemolen
dit congolese leven
cirkels zonder rem

Maandag 7 maart, 1e cursusdag
Wijs geworden waren wij om 14.30 uur op het Centre des Polios. Verlengsnoer regelen, uitzoeken welk stopcontact stroom geeft en de flipover klaar zetten. Met de papierrol van Hanneke!. De aanvangstijd van 16.00 uur blijkt niet haalbaar omdat we moeten wachten op de directeuren en chefs de service. Van de zes uitgenodigde chefs de service komen er vier opdagen. De vertegenwoordigster van de overheid vertrekt nog voor we om 16.45 uur starten. Zij had nog een andere bijeenkomst bij te wonen, maar geeft ons nog wel een tip: zeg de deelnemers dat de formation begint om 15.00 uur, dan zijn bijna al de deelnemers er om 16.00 uur. Een van de chefs komt binnen op het moment dat we met een voorstelrondje bezig waren. En vertrekt om zijn telefoon te beantwoorden, om tegen het einde van de presentatie weer binnen te lopen. Bij het afscheid krijgen we zijn visitekaartje…

De reus Gulliver had veel tegenslag en trok zichzelf aan de haren uit de modder.

Bill Gates zei in een interview dat de armoede wordt veroorzaakt door een gebrek aan leiding en/of door oorlog. Als het management in dit land niet het goede voorbeeld geeft is nauwelijks te verwachten dat de bevolking zich anders gedraagt. De reus Gulliver had veel tegenslag en trok zichzelf aan de haren uit de modder. Dat gaan wij ook doen want morgen wordt het weer leuk met de collega’s.

Dinsdag 8 maart, 2e cursusdag
Geplande aanvangstijd 09.00 uur voor de theorieles ‘Wat is cerebrale parese?’ Vijftien collega’s zijn uitgenodigd. Er komen er negen opdagen en twee nieuwen lopen spontaan binnen. Uit het voorstelrondje blijkt dat een aantal van hen net is afgestudeerd. Eén is nog bezig met haar opleiding kinésitherapie. We houden ons aan het Hambisela-programma, maar kunnen nu ook al los van de tekst presenteren. De dia’s helpen daarbij. Ook hier hebben de kandidaten veel moeite om te beschrijven wat ze zien op een foto van een IMC-kind met een slechte houding. We hebben geleerd dat bij het rijtje oorzaken van een cerebrale parese nooit gezegd moet worden dat er ook oorzaken onbekend zijn. Dit is voor de meeste moeders aanleiding om te denken aan een sorcier (tovenaar of heks, red.) als oorzaak.

Een wakker stelletje collega’s! Of het door de tafels komt is slechts gissen, maar de deelnemers zitten in ieder geval alert in een vooruit-houding. Omdat we laat zijn begonnen, vanwege mensen die nog onderweg waren en het lange wachten op drinken en wat eten, loopt de les uit. Het laatste deel van de module mogen de deelnemers zelf nalezen. Ada heeft berekend dat we de afgelopen dagen in totaal een dag wachtend hebben doorgebracht. Een prima ochtend.

prothese_passen4prothese_passen6

In de middag bezoeken we de jongedame voor wie we een prothese hebben meegenomen. Foto’s worden gemaakt, maten opgenomen. De prothese gaat mee terug naar Nederland om afgemaakt te worden. De orthopedische missie in mei kan hopelijk de definitieve prothese afleveren. Na een biertje bij de chauffeur thuis zijn we huiswaarts gekeerd, ook om de praktijkles voor de volgende dag voor te bereiden. Want alles wat we op een lesdag geleerd passen we meteen in het lesprogramma aan.

Woensdag 9 maart, 3e cursusdag
Vandaag dertien deelnemers. Niet om 09.00 uur maar om 10.30 uur gestart, want veel deelnemers moeten door modderpoelen hun weg zien te vinden. Zoals we nu gewoon zijn geraakt, is er altijd wel een vraag uit de groep die de vorige dag nog niet is beantwoord. Vandaag is dat de vraag: Er zijn kinderen met een cerebrale parese die zich agressief kunnen gedragen. Wat kan ik doen om dit gedrag te veranderen? Eigenlijk een vraag voor de module communicatie. Naar beste weten vertellen we van de vlucht-, vecht- en angstreacties die bij een kind optreden als het zich niet veilig voelt. Ada demonstreert wat er mogelijk is om angstreacties te reduceren. Het programma verloopt prima. Er zijn kinderen gekomen waarvan we in gezamenlijkheid de ouders adviezen geven. Gezellig samen eten en drinken, dat schept een band. We gaan best ver. Want wat kunnen we veranderen aan het op moeders rug in een doek dragen van een klein kind met IMC? Het hoofdje bungelt vaak naar achteren en dat lijkt ons niet best voor een slappig of een gespannen kind. We vragen het de kinés en moeders gewoon. En wat blijkt? In de brousse zijn de moeders gewend om hun baby in een sling (als in een hangmat) op de borst te dragen. Mooi om een advies te kunnen voorsorteren uit hun eigen gewoonten!

Een meerderheid van de kinés is leergierig en stelt vragen. Daar worden we blij van. Na afloop zien we een kindje met een aangeboren bindweefselaandoening met misvormingen. We adviseren de behandelend kiné.

Een gepland huisbezoek gaat niet door omdat het adres onbereikbaar is als gevolg van alle kuilen met plassen. Aan het einde van de middag spreken we Michel van den Nieuwenhof en timmerman Charles. Een locatie voor een speeltuintje voor de kinderen die op behandeling wachten is het binnenerf van het Centre des Polios. We bespreken met elkaar de aanpak hiervan.

Donderdag 9 maart, 4e cursusdag
In goede vorm naar het Centre des Polios vertrokken. We zijn keurig om 09.00 uur aanwezig. Met negen deelnemers gaan we om 10.00 uur van start. Uiteindelijk komen er dertien deelnemers. Het is een leuke actieve groep, waarbij de actie/reactie per keer beter uit de verf komt. Een ingelast onderwerp is: korset en halskraag. Dit is door een ‘alternatieve’ groep kinés toegepast bij kinderen met een lage houdingsspierspanning. Helaas zijn de betreffende kinés niet aanwezig bij deze les.

Praktijkles door Ada met een moeder en haar kind

Omdat er maar één jongetje met zijn oma is gekomen, besluiten we om voor de hele groep de opbouw van een behandeling te laten zien. Met succes, want het kereltje en zijn oma zijn als de sterren in een film. Aspecten als voorzichtig contact zoeken en vinden, veel babbelen en de aandacht vragen en laten vasthouden. Uiteindelijk op de grote oefenbal laat de jongen een mooie evenwichtsreacties zien. Ook met de buik tegen de bal kan hij blijven staan en met één arm reiken en grijpen. En oma is de spelpartner. Goed geoefend op de grenzen van zijn kunnen! En dan zijn we drie kwartier verder. De oma vraagt of we een kiné kennen die ook zo kan werken met haar kleinzoon. Die kunnen we inderdaad vinden! Een mooi alternatief voor het masseren en vastbinden op een plank of het aanmeten van een rompkorset of halskraag.

Een huisbezoek aan een blind jongetje gaat niet door. De kiné was niet aanwezig om goede afspraken te maken.

“Vraag aan de astronaut in de hemel om de aarde langzamer te laten draaien.”

Vrijdag 10 maart, 5e cursusdag
De laatste lesdag van onze missie. Een verrassend positieve ochtend (en deel van de middag). Start om 09.00 uur. Om 10.15 waren er tien deelnemers en om 11.00 uur dertien. We vragen wat we kunnen doen om de deelnemers op tijd te laten komen. Eén antwoord willen we doorgeven: “Vraag aan de astronaut in de hemel om de aarde langzamer te laten draaien.” Dit antwoord geeft de doorslag: leer accepteren dat sommigen later komen. Positief is dat de kinés actief blijven totdat de les is afgelopen en ook nog daarna, als we met kinderen aan de slag gaan. Dat onze middagafspraken opschuiven is dan even geen groot probleem. Gister hebben we de deelnemers gevraagd een speeltje te maken van lokale materialen. De creativiteit gaat onze verwachtingen te boven: een serie volledig kartonnen kubus van verschillende grootten, een ballon met rijst erin, een rammelaar van een flesje et cetera. Dit is beter dan speelgoed meenemen uit Nederland. Een opdracht voor elke module! Onze bijdrage is een in S-vorm doorgesneden emmer, met een opgeblazen ballon als spreidblok voor de benen van een kind met IMC. Een variant op het driehoekstoeltje.

We krijgen zomaar een kind met IMC op bezoek. Ons advies om zijn rompkorset te vervangen door actieve oefentherapie wordt niet algemeen aanvaard. Buiten de agenda om, maar mét de groep kinés die blijft deelnemen, onderzoeken we een kind met een asymmetrie van de nekbewegingen en een blind jongetje. Ook geven we korte behandeling. Ouders worden van adviezen voorzien.

De grote verrassing is dat deze groep kinés heeft besloten om een association te vormen die voortaan inhoudelijk gaat samenwerken. En ook organisatorisch. Zij werken verspreid over de stad en het is de bedoeling dat de kinderen behandeld gaan worden door een kiné in hun eigen woongebied. Dat scheelt reistijd en kosten én verzuim. En de groep gaat heten… Hambisela, dat betekent ‘Geef de kennis door!’ Daar kan de groep in Brazzaville niet tegenop.

gepoetste taxi
rijdt uit diepe waterkuil
bemodderd verder

Zaterdag 11 maart
Ada en Toon gaan op huisbezoek bij de tweeling die een schrijfcomputer hebben gekregen. Sandro blijft in het hotel om de verslaglegging en enquêtes uit te werken. Bij terugkeer van Ada en Toon begint hun verhaal met de vraag: Is het mogelijk om op safari te zijn in de stad? Het antwoord is volmondig ja! Al de nieren zitten nog op de plek, maar een ritje kuil uit, kuil in gaat niet in de bezwete kleren zitten. Als dan ook nog eens de accu leeg is en er geduwd moet worden te midden van het ploeterende fileverkeer, nou…

De tweeling van 12 jaar heeft vermoedelijk een spierziekte of een stofwisselingsziekte. Ze zijn door kiné Seraphin behandeld en in vergelijking met november vorig jaar kunnen ze nu leesbaarder schrijven. Ze hebben de grootste moeite om hun zithouding vast te houden. Eén van de jongens weigert met zijn looprek de straat op te gaan. De beugel moet onder een lange broek. Ze zijn nu 4 maanden niet naar school geweest, omdat zij vaak vielen. Adviezen aan Seraphin: tafeltjes, schuin plankje onder computer, voetenplankjes, pengreep en schrijfhouding, antislipmatje op de zitting, controle op het buiten lopen.

Ook is jongetje Kiminou van 6 jaar met IMC opnieuw thuis gezien. Hij ligt liever dan hij zit. Adviezen blijken niet uitgevoerd. We geven Seraphin advies, evenals de collega’s van École spéciale.

Zondag 12 maart
Bezoek aan een prachtige kiné-praktijk annex woning van een deelnemer aan de cursus in Brazzaville, die de cursus in Pointe-Noire dunnetjes heeft overgedaan. Hij is een ex-militair kiné met een praktijk voor volwassenen, waar drie aides werken. Hij wil dat zij ook kinderen gaan behandelen. Hij gaat de kennis aan hen overdragen. Hambisela!

Maandag 13 maart
Bezoek gebracht aan het Centre spécialisé de réeducation orthophonique et otoacoustique.
Een deel van het speelgoed en de kinderkleding zijn daar in goede handen achtergelaten.
De logopediste stemt in met haar deelname aan de module communication. Dit centrum trekt in nieuwbouw. We adviseren om schaduwbomen te planten.

Tussen de bedrijven door discussiëren we veel over het land, de mensen en het project. Wat we inschatten is, dat het lesgeven alleen op de langere termijn te weinig resultaat zal opleveren. Als we een profiel opstellen van een ideale cadre-kinésitherapeut dan kan het er zo uit zien:

  • beschikt over uitstekende communicatieve vaardigheden naar de kinderen en de ouders;
  • bezit creativiteit en doorzettingsvermogen om problemen op te lossen;
  • kan goed samenwerken met vakcollega’s en collega’s van andere disciplines;
  • kan goed organiseren en met overtuigingskracht leiding geven;
  • kan het Hambisela-programma uitvoeren in de dagelijkse praktijk;
  • bezit vakinhoudelijke kennis ten behoeve van het werken met kinderen met IMC;
  • is in staat om weerstanden te overwinnen zoals een niet meewerkende overheid, het gebrek aan een goede werkruimte, outillage en middelen.

Moeilijk te meten, maar wanneer is dit project als een succes te beschouwen?

Gezien vanuit de kinderen:

  • minder heupluxaties;
  • minder ernstige spierverkortingen door de spasticiteit;
  • minder kinderen in voortdurende lighouding;
  • meer kinderen met een verbeterd welbevinden;
  • meer kinderen naar school.

Gezien vanuit de moeder:

  • lagere behandelfrequentie;
  • minder reistijd;
  • minder reiskosten;
  • grotere bijdrage van de ouder aan het oefenen met haar/zijn kind;
  • verbeterde kind-ouder interactie-relatie.

Gezien vanuit de kiné:

  • minimaal 1 of 2 kinés die de kennis en vaardigheden kunnen overdragen op ouders en collega’s, zodat wij overbodig worden;
  • werken met groepen ouders en hun kinderen met de kiné als coach;
  • werken met collega’s met dezelfde kennis omtrent kinderen met IMC (intercollegiaal overleg).

Als zulke kanjers zich aandienen verdienen zij onze steun. In Pointe-Noire zijn kandidaten: Seraphin Bayatenda (wil eigen praktijk opbouwen, heeft geen middelen), Adolphine, Natasja (École spéciale voor spraak- en gehoorgestoorden), Albert (Centre des Polios).

Ada, Toon en Sandro, maart 2016

Docenten en cursisten van het lesprogramma dat in hoofdstad Brazzaville is gegeven

Docenten en cursisten van de training in Brazzaville


Reisverslag neuro-equipe nov.-dec. 2015

Van de medische equipe die in november en december 2015 in Congo-Brazzaville actief was is een boeiend reisverslag samengesteld in de vorm van mailberichten die (op één na) tijdens de reis aan het thuisfront zijn gestuurd. Fysiotherapeut Toon Valks onderhield uitgebreid mailcontact met voorzitter Leendert Struijs, die zelf de eerste week met de equipe optrok en daarna terugkeerde naar Nederland. In welke (moeilijke) situatie moeten onze medische equipes werken? Wat voor patiëntjes en hun ouders helpen ze? Hoe gaat de samenwerking met lokale zorgverleners? Welke praktische problemen doen zich voor? Over deze en andere zaken leest u in dit uitvoerige, openhartige verslag.

Bericht van Leendert Struijs, 2 november 2015:
Bezoek aan Centre des Polios Caritas in Pointe-Noire. Een land waar 43% van de bevolking onder de armoedegrens leeft en bijna 20% enige vorm van gezondheidsproblemen ondervindt. Een land met desondanks een enorme bevolkingsgroei van 3,5 miljoen in 2005 tot 4,4 miljoen in 2014. Een land waar de vele kinderen veelal in vervuilde straten moeten spelen, speelgebieden waar hygiëne ver te zoeken is.

Kinderen spelen bijna tussen het afval

Kinderen spelen bijna tussen het afval

Na een gedegen voorbereiding is onze equipe opnieuw afgereisd en begonnen aan het opnieuw ‘zien’ van kinderen met vooral problemen veroorzaakt door hersenbeschadigingen. De hersenbeschadigingen zijn soms een gevolg van problemen tijdens de geboorte, soms een gevolg van hersenvliesontsteking. Sommige kinderen hebben langere tijd in coma gelegen, bijvoorbeeld ten gevolge van malaria.
Vandaag zullen 15 kinderen, met meestal hun moeder, ons gaan bezoeken. Veel kinderen die wij zullen gaan zien, zijn al eerder beoordeeld en geholpen in 2014, door een voorgaande equipe. Deze equipe onder leiding van Sjoukje Wethmar en Toon Valks zal beoordelen in hoeverre eerdere adviezen succesvol bleken en of ouders de adviezen voor thuisbehandeling hebben opgevolgd en vooral… hebben volgehouden. Immers de thuisbehandeling geeft pas resultaat na dagelijks oefenen. Helaas, sommige ouders zien na 4 of 5 weken geen resultaat en staken de opdracht. Vier kinderen zullen ons voor de eerste maal bezoeken. De jongste is 10 maanden, de oudste, een jongen, is 16.

Triest om die kinderen te zien. Over hun toekomst denken we liever niet na. Of juist wel? Te genezen zijn ze niet. Wel kunnen we helpen hun een beter leven te geven. Verbetering van houding et cetera, van liggen, zitten, staan, lopen. En sommige kinderen kunnen en zullen nooit leren spreken en/of schrijven. Met hulpmiddelen, zoals speciaal vormgegeven stoeltjes en een schrijfcomputer kunnen we wat bereiken.
Vaak zijn de verwachtingen van ouders hooggespannen; zouden die blanke dokters mijn kind kunnen genezen? Helaas dus niet! Maar de ouders zijn toch blij, als ze begrijpen dat hun kind niet te genezen is, maar dat met hulpmiddelen het leven van hun kind wel iets aangenamer wordt.

We zullen de gehele periode van ons verblijf alleen kinderen met de meest ernstige aandoeningen zien. De opleidingsmogelijkheden in het land Congo-Brazzaville zijn niet op het allerhoogste niveau. Weliswaar heeft een aantal artsen en fysiotherapeuten stage gelopen in het buitenland, maar toch is hun kennis niet toereikend op dit specialistisch niveau.
Op ieder locatie waar wij gaan werken heeft de Congolese overheid personen aan onze equipe toegevoegd. Sjoukje heeft grote ervaring met opleidingen. Zij besteedt er heel bewust veel tijd en aandacht aan om haar analyse en behandelingsvoorstel met deze Congolese paramedici te bespreken en om ouders te instrueren over de wijze waarop ledematen ‘los gemaakt’ moeten worden. Over de wijze van contact maken en houden met hun kinderen. Geduld, liedjes zingen en meer. Een moeilijke opdracht, omdat veel kinderen geen reactie geven. Toch moeten de ouders dagelijks ‘contact’ blijven maken. Niet eenvoudig, wel noodzakelijk.

De uiteindelijke doelstelling, die onze stichting overeengekomen is met de Congolese overheid, is dat de Congolese werkers ons werk over tien jaar zelfstandig zullen kunnen overnemen.
Vandaag zijn alle opgeroepen ouders met hun kind verschenen en we konden samenwerken met leergierige Congolese medewerkers. Dat geeft moed!

Bericht van Sjoukje Wethmar, 19 november 2015:
Tevreden retour van een twee weken durende reis naar Congo-Brazzaville. Ik heb veel geleerd rond de organisatie van de diverse centra (1x Pointe-Noire en 3x Brazzaville). Over het personeel dat daar werkt, over de kinderen die daar behandeld worden, over de methode die zij gebruiken, over wat is blijven hangen van een vorig bezoeken, etc. Toon werkt daar nog vier weken verder.

We hebben ons uit kunnen leven in het bekijken en aanvullend behandelen van zo’n 133 kinderen, wat heel veel tijd gekost heeft, we hebben een aantal kinderen thuis bezocht, in alle centra ook evaluaties gehouden over het nut van dit soort bezoeken en de wens van het personeel dit verder voort te zetten.

Er is nog heel veel wat voor onze doelgroep IMC niet gebeurt. Te weinig functionele therapie, te weinig ouder-instructie, te weinig voorzieningen in de zin van hulpmiddelen en schoenen, te weinig adaptatie voor thuis in de zin van stoelen, rolstoelen, toiletvoorzieningen etc.
Ook is duidelijk dat gewerkt wordt in een hiërarchisch systeem, dus om de aanpak te wijzigen zullen we de leidinggevenden mee moeten hebben anders zal het niet gebeuren. Deze reis hebben we niets dan medewerking ontvangen. Er zijn heel veel foto’s gemaakt, heel veel dagboeken geschreven en we kunnen verder met plannen maken voor de komende reizen.

De activiteiten van het ministerie van sociale zaken, voor studie, voor hulp aan patiënten etc. zijn wellicht in theorie wel aanwezig, maar praktisch nog in de kinderschoenen. Procedures en steun voor projecten nog onduidelijk. We hebben ook een aantal scholen voor speciaal onderwijs bezocht, ook daar hebben we enthousiaste mensen ontmoet, maar voor onze doelgroep is het vervoer naar school een enorme bottleneck waarvoor de hulp nog 0,0 is.
Kortom een inspirerende reis, waarna we zeker verder moeten praten en plannen kunnen maken.

Bericht van Toon Valks, 26 november 2015 (met reactie van Leendert Struijs):
1. En vanochtend weer een goed georganiseerde ochtend in Ouenzé! Gelukkig. ´s Middags bij Robert Mbemba gewerkt; wát een rust na de drukte van ’t centrum. De association waarvan zijn centrum deel uitmaakt zou graag met SUPE/SOGV samenwerken…. Maar ik denk dat de voorzitter, die ik daarstraks sprak, vooral doelde op financiële steun. Ik heb ‘m voorgehouden dat voor ons eerder het onderwijsaspect van belang is.
(Reactie LS:) Toch wel positief wellicht, als hij steun bedoelt bij de inrichting van het nieuwe pand te zijner tijd. Maar een eerste stap zou zijn: hygiëne en netheid. Immers het is een vieze boel in Ouenzé. Moeten wij ook niet keer op keer – in alle centra – de mensen er op attent maken dat hygiëne evenzeer van belang is?
Morgenmiddag misschien naar die postoelen kijken.

2. Hoi! Dat van die hygiëne is misschien wel een goed aandachtspunt voor de vergadering van morgenochtend! In Ouenzé en Bacongo is het smerig, Moungali valt wel mee. De praktijk van Mbemba Robert is netjes; de mensen trekken hun schoenen uit bij de deur! Maar ja, de hygiëne in dit land laat in het algemeen veel te wensen over, dus zou je willen dat het in ’n centrum met al die plassende en spugende kinders brandschoon blijft. Maar het opruimen na afloop van de werkzaamheden gebeurt ook mondjesmaat.
Ouenzé en Bacongo zijn ook geen motiverende plekken om er eens iets leuks en schoons van te maken. Ik zal morgen eens met Robert spreken of de oudervereniging in die richting niet iets zou moeten ondernemen.

Bericht ‘Evaluatie’ van Toon Valks, 27 november 2015:
’t Organisatietalent van de heren in Moungali is erg beperkt. Dominique noch Gernais is er in geslaagd een openingsbijeenkomst te beleggen. Vandaag, woensdag, was een rustige dag op het centrum ‘dankzij’ de regen in de vroege ochtend, dus had ik toch steeds bekijks bij mijn activiteiten met al of niet IMC-kinderen. ‘Gelukkig’ was er weer een moeder met een Down-kindje en dus heb ik nog maar eens uitgelegd, dat het mobiliseren en vervolgens het geforceerd laten staan van die kinders geen nut heeft en dat ze toch vooral ’n beetje voorzichtiger doen met hun nekjes.

Iets dergelijks deed zich voor met een moeder waarvan het twee maanden te vroeg geboren meisje van 7 maanden, (dus 5 maanden) eigenlijk weinig achterstand bleek te hebben voor een prématurée. Die moeder zou een korsetje moeten aanschaffen (Cfa 16.000), omdat het kind niet genoeg rechtop kon zitten, volgens deze of gene. Dat heb ik dus maar afgeraden en naderhand heb ik Dominique en Gernais (infirmier et chef de service) gevraagd wat zij daarvan vonden en of ik misschien de economische situatie van het centrum ondermijnde, maar daar wilden ze niets van weten: hun taak is “le bien-être de l’enfant”.

Toon Valks bij een ernstig gehandicapte jongen

Aandacht voor een ernstig beperkte jongen

Vanmiddag naar de gehandicapte bewoners van de Soeurs de la Charité geweest, dubbelgehandicapten wel te verstaan en niet zo’n beetje ook! Poeh poeh, wat ’n ellende! Ik heb eigenlijk alleen maar wat adviezen gegeven omtrent onderhoud van mobiliteit vanwege de verzorgbaarheid. Verder hebben ze daar een stevig iemand nodig, die zich dagelijks een paar uur wil bezighouden met die patiënten, want die arme zuster is ook de jongste en de sterkste niet meer.
Er was alleen een wat oudere hemipleeg, die ik wat kon laten lopen, maar dat zet natuurlijk geen zoden aan de dijk. Grappig, of eigenlijk aandoenlijk, was dat zijn blinde en verder fysiek gezonde buurman hem hielp met massage en mobiliseren. Die heb ik een paar extra kunstjes geleerd.
(…)
Daarstraks André Kabi op bezoek gehad. Die man heeft goeie ideeën en kan die ook goed verwoorden! Vrijdagochtend, vóór Bacongo gaan we zijn school bezoeken, of liever de kiné-afdeling (fysiotherapie, red.) en ik heb hem gevraagd of hij bereid zou zijn om zaterdagochtend aan het begin van de ‘studiedag’ zijn gedachten omtrent verandering van werkwijzen eens te komen uitspreken; misschien wordt het van hem eerder geaccepteerd dan van die witte vreemdeling uit NL.
Het kopiëren is geschied! Het tableau de développement zelfs op A3. Nu nog op een stevige ondergrond lijmen en dan ophangen in Moungali, Ouenzé, Bacongo en Pointe-Noire.

Bericht van Toon Valks, 28 november 2015:
Geloof ’t of niet… ook déze zaterdag regende het van ’s nachts tot half tien in de ochtend! Dus wederom geen grote bijeenkomst van alle kinés (fysiotherapeuten, red.) in Moungali, maar… uiteindelijk ben ik daar niet eens zo heel rouwig om, want gelukkig waren de ‘hoofden van dienst’, zoals ’t hoort, wél aanwezig, zij het met vertraging (behalve Mbemba Robert). En met hen heb ik heel goed kunnen praten over mogelijke ontwikkelingen als intercollegiale overlegbijeenkomsten, intercollegiale studievergaderingen, voorlichtingsvergaderingen voor ouders, niet alleen over hoe om te gaan en te spelen met hun kinderen, maar ook over hoe aan te kijken tegen gehandicapte kinderen vanuit hun culturele gewoonten en ideeën. En over eventuele mogelijkheden van groepsgewijze aanpak, niet allen vanwege tijdwinst, maar ook vanwege het motiverende effect dat daarvan kan uitgaan.
(…)
Nu ga ik mijn koffers pakken want straks komt Ghislain me ophalen voor de trip naar Pointe-Noire. Ik denk dat ik vanavond of morgen nog even met hem door het document ga. Er staan een paar taalfouten in, maar afgezien daarvan zou ik ook ’n paar aanpassingen voorstellen. En ’n paar van mijn zinsneden heeft hij ietwat verdraaid. Of laat ik dat aan jullie (Leendert en Bert) over?

Bericht van Toon Valks aan Leendert Struijs, 29 november 2015:
Dag Leendert,
We moesten lang wachten op een eenvoudig ontbijt; kennelijk is vooruitzien toch erg moeilijk voor deze mensen. Géén fruit, geen boter, geen confiture, maar morgen zal het beter zijn hebben ze beloofd. Nu is het wachten op Jephte (directeur, red.) van het centrum in Pointe-Noire. Die komt om 12 uur om het programma voor de komende week door te spreken.
Charles, je weet wel de timmerman van het kleine stoeltje, heeft een paar van die ‘Sjoukjestokken’ gemaakt en die zowaar al naar het centrum gebracht. Dus er zijn er, die vooruit kunnen denken!
Vanmiddag gaan we misschien nog wel even naar het strand. Als het weer goed blijft en als Ghislain zich goed genoeg voelt. Hij heeft last van malaria en van de medicijnen die hij daarvoor heeft gekregen. Ik neem aan dat hij jullie straks de aangepaste versie gaat sturen.

Bericht van Toon Valks aan Leendert Struijs (met reactie van Struijs), 30 november 2015:
Nou wordt ie mooi… Krijgt Ghislain vanmiddag bericht, dat hij a.s. donderdag, (inter?)nationale dag van de gehandicapten, in Brazzaville wordt verwacht bij het aanbieden van de SOGV/SUPE container! Dus dáárom wilden ze dat ding vorige week niet kwijt.
Vanmiddag langs ECAir om ticket aan te passen, maar voor woensdag zit alles vol. Nu gaat André, de chauffeur van de eerste week in Pointe-Noire, die “iemand kent bij de vliegmaatschappij” morgenochtend proberen om toch een plaats voor Ghislain te regelen. Misschien gaat hij met de eerste vlucht van donderdag, in de hoop dat die geen vertraging heeft, zoals wij zaterdag, want anders komt hij alsnog te laat op de ceremonie. Dat zou helemáál jammer zijn van de extra kosten. Ik had al voorgesteld om Constance te sturen…
Als ’t allemaal lukt, Ghislain zélf wordt er zenuwachtig van, ga ik me dus in m’n eentje zien te redden tot zaterdag. Ik hoop dat hij een betrouwbare chauffeur voor me bestelt.

Vanochtend interessante consultaties meegemaakt van David en David. Jawel, sinds ons bezoek heeft het centrum er een tweede echte kiné bij, nota bene met dezelfde voornaam. Morgen ga ik met hen in discussie over hun opvattingen omtrent al dan niet behandelen van al dan niet ernstige afwijkingen en over hun gewoonte om al dan niet middelen voor te schrijven, die al dan niet werkzaam zijn. Kan interessant worden; ik hoop dat ik de nodige diplomatie zal kunnen betrachten…

Aan ’t eind van de ochtend aan alle (!) kinés en masseuses (zo noemen zij zich dus, de aides) alvast een aantal inleidende principes aangereikt voor een succesvoller en prettiger behandeling van de kinderen. Seraphin was er ook; met hém en met Robert en z’n medewerkster moeten we beslist gaan samenwerken in de toekomst, lijkt mij zo. Die hebben heel gezonde ideeën en niet in hun eigen belang! (Reactie L.S.:) Is prachtig, als zij geschikt zijn om de techniek (en onze kijk op hygiëne) over te nemen. Immers dat is ons primaire doel. Overigens, Toon, we hebben een probleem! Ik moet straks de kosten verantwoorden aan de donateurs. De begroting was aan hulpmiddelen te verstrekken voor een bedrag van € 6.000. Op dit moment staat de teller op omstreeks de helft (de prothese hakt er het meest in). Kortom, rolstoelen, andere stoelen, schoenen etc. etc., hebt je er gegadigden voor?
Wordt vervolgd…

Bericht Toon Valks aan Leendert Struijs (met reactie van Struis), 1 december 2015:
Dag Leendert,
Zoals de bedoeling was heb ik me vooral bezig gehouden met de formation; ik ben dus niet ‘op jacht’ geweest naar mogelijke kandidaten voor hulpmiddelen. Heb ook niet veel ‘nieuwe’ kinderen gezien. (Reactie Struijs:) Inderdaad, dat is een logisch gevolg bij formation-activiteiten.

Er zijn twee kandidaten voor een postoel, die we hier kunnen kopen à Cfa 175.000. Als het nuttig is, dan kan er besloten worden tot aankoop. De ouders moeten wel bereid zijn tot een borg van 10%.
We hebben bij EMS leuk gekleurde rolstoeltjes gezien, die geschikt zouden kunnen zijn voor de ‘ordinateurstweeling’, maar evenals Sjoukje was ik van mening, dat die mensen niet onbemiddeld waren, en dat we die niet nog extra zouden moeten verwennen. De vraag is dan: als vader het kan betalen, waarom hebben die jongens dan geen rolstoel? Wel is het ook jammer dat de huiskamer ongelijkvloers is.
Misschien kom ik in de laatste 10 dagen nog een kandidaatje tegen voor een of ander hulpmiddel…

Ghislain was niet zo heel blij met deze verrassing, ook al omdat hij eerst nog moet zien of de Cfa 20.000 vanwege de ticketwijziging wel vergoed gaat worden. Tenslotte is het ’t ministerie dat hém vraagt om te komen opdagen. En hij vindt het ook vervelend dat hij mij hier nu verder niet kan assisteren bij de geplande activiteiten. Ik heb niet het idee dat hij zich bijzonder vereerd voelt met deze uitnodiging.
Eerst nog zien of hij nu morgenochtend om half acht wordt opgehaald voor de vlucht van 9 uur. Tot nu toe heeft hij dat nog niet definitief bevestigd gekregen, maar de communicatie verloopt hier, zoals je weet, nogal raadselachtig.

Die betrouwbaarheid is betrekkelijk, zeker als er penurie de carburant is… Bij de benzinestations staan tientallen taxi’s op benzine te wachten en de prijs voor een taxirit is ook al gestegen. We hebben daarstraks, erg lekker, gegeten bij die zus van Ghislain, waar we in de eerste week ook zijn geweest. Met veel moeite een taxi gevonden, héén Cfa 2500, terug 2200!
L’entretien aura lieu demain, door omstandigheden! De zus van Jephte, chef du centre, is overleden. Oftewel… zoals Bert laatst mailde “het leven in Afrika is elke dag weer verrassend”!
Groet!

Bericht van Toon Valks aan Leendert Struijs, 3 december 2015:
Goedemorgen Leendert,
Nu we over dat pdf-bestand van l’Enfant Handicapé au Village beschikken bedacht ik dat we misschien een aantal exemplaren zouden kunnen printen en inbinden. Enerzijds te gebruiken door onze eigen mensen, anderzijds te distribueren onder onze medewerkers hier. Seraphin (Pointe-Noire), Robert (Brazzaville), Natascha (l’École speciale Pointe-Noire), André Kabi en de medewerkers van de vier centra, zouden er intercollegiale bijeenkomsten omheen kunnen ‘bouwen’, zelfs in voorbereiding op een volgende missie. Momenteel heeft Soeur Brigitte een exemplaar; dat heb ik gezien en toen ik vroeg of ik dát exemplaar mocht gebruiken voor de fotokopieën was het plots niet te vinden… Ghislain bleek thuis een zo goed als nieuw exemplaar te hebben liggen, en er zou er nog een moeten zijn bij de, inmiddels gepensioneerde, directeur van IPP. Dus je zou ook kunnen zeggen, waar een wil is is een weg: als ze graag vanuit dat boek willen werken kunnen ze zélf downloaden/fotokopiëren enzovoorts. Alleen inbinden zal misschien niet zo vanzelfsprekend zijn hier. Ik kan eens informeren. Als die mogelijkheid er toch is bespaart dat verzendkosten.
Dus nee, van betalen is geen sprake.
Groeten!

Antwoord Leendert Struijs aan Toon Valks:
Hallo Toon,
Te hopen is, dat je – nu je alleen bent – goed kunt werken en daarbij een betrouwbare chauffeur hebt. Met betrekking tot het boek, dank voor bericht. Ik doe even niets en wacht verder af.
Groet van Leendert

Antwoord Valks aan Struijs:
Dag Leendert,
De chauffeur is niet zo onbetrouwbaar, maar de benzinestations. Ik ben vanochtend gaan lopen naar het centrum. En eind van de middag na de regenbui, maar nog in de drup, weer terug… Zónder moeders paraplu! Best lekker na een dag zweten. Helaas kan ik Pondichery TeleCongo niet ontvangen, dus kon ik ook de ceremonie van vandaag (Dag van de Gehandicapten, uitdelen van semi-orthopedische schoenen aan kinderen in Brazzaville, red.) niet bekijken. Jammer, maar ik denk dat ik er niet zoveel aan mis. Ghislain kan het wel mooi vertellen, als ik zijn toespraak lees!
(…)
Morgen ga ik naar het centrum Medipsyp, van Handicap Afrique, niet ver van Pondichery, omdat vandaag bij Caritas (Centre des Polios Caritas in Pointe-Noire, red.) wederom een grote teleurstelling was (uitleg later). Seraphin, Olga (van Handicap Afrique en werkzaam bij Medipsyp), Natascha en Adolphine, beiden van l’École spéciale, en allemaal duidelijk gemotiveerd voor kinderen met IMC, en ik gaan daar een formation en petit comité doen. Ik hoop dat Yolande van Caritas ook kan/mag komen, die toont zich steeds geïnteresseerd.
Groet!

Congolese minister Emilienne Raoul en Ghislain Louppe tijdens de ceremonie op de Dag van de Gehandicapten.

Congolese minister Emilienne Raoul en Ghislain Louppe tijdens de ceremonie op de Dag van de Gehandicapten.

Antwoord Struijs aan Valks, 4 december 2015:
Toon, bedankt voor de uitgebreide informatie. Je kan zo langzamerhand een boek gaan schrijven over je ervaringen in Congo! Ik heb zojuist de Tv-uitzending van het journaal gezien (via internet: Télé-Congo dailymotion). Het stelt niet veel voor, maar is wel grappig om te zien hoe de minister dan haar woordje voor de camera inkleedt. Grote delen van Ghislains toespraak zijn uitgezonden.
Misschien weten die ouders niet van EMS, of denken ze dat een rolstoel niet de moeite waard of onpraktisch is in hun buurt? Ik heb geen idee. Ik veronderstel dat ze het gewoon niet weten. Wel is het zo, dat een rolstoel in eigen huis niet bruikbaar is. Maar buitenshuis, met die sterke vader, zou het toch zinvol zijn. Misschien er één geven voor die twee jongens samen?
(…)
Jammer (van Caritas, red.), aanvankelijk toonde men zich zo geïnteresseerd. We zullen dat wellicht in het rapport moeten vermelden en voorleggen aan de overheid. En m.b.t. Yolanda, hoop ik dat je haar enthousiasme kunt doen behouden.
Groet van Leendert

Bericht Toon Valks aan Leendert Struijs (met reactie van Struijs), 4 december 2015:
Dag Leendert,
Morgenochtend ga ik naar alle waarschijnlijkheid nog naar de tweeling toe; Ghislain heeft daarvoor, als ’t goed is, een chauffeur van MinBuZa geregeld, die me naderhand naar het vliegveld brengt. Ik zal de ouders in elk geval wijzen op de mogelijkheid van EMS. Misschien krijg ik wat beter zicht op hun situatie. (Reactie LS:) Te hopen is dat aan jou meer duidelijkheid gegeven zal worden. De twee jongens verdienen immers meer levensvreugde!
(…)
Ik hoop dat Yolande en Albert van Centre des Polios Caritas de gelegenheid krijgen om mee te werken met een IMC-opstartgroepje, bestaande uit Seraphin, Natascha, Adolphine en Olga, dat de behandelingen in Pointe-Noire serieus wil gaan veranderen/verbeteren.
(…)
Het centrum heeft wel degelijk potentie maar is helaas teveel afhankelijk van de inkomsten uit gipsen, spalken, halskraagjes, corsetjes én… medicijnen. Dat is geen goede zaak. Jephte meldde overigens laatst, dat er een speeltuintje op stapel staat. Ik ben aan het onderzoeken of SOGV een speeltuintje kan schenken aan diverse centra. Als dat niet zinvol is voor Pointe-Noire, dan hoor ik dat graag. En een betere inrichting voor IMC-kinders. Dat is allemaal leuk en aardig doch als het personeel niet van wanten weet, ook maar héél betrekkelijk. Formation blijft dus het eerst noodzakelijke.
Groeten! Fijne surprise-avond!

024 small

Bericht Toon Valks aan Leendert Struijs (met reactie van Struijs), 7 december 2015 :
Dag Leendert,
Wat betreft dat speeltuintje: ik had de indruk, dat het reeds min of meer in kannen en kruiken was, maar ik kan nog eens informeren? (Reactie LS:) Ik ben bezig om in NL offerten aan te vragen voor 5 speeltuintjes.
Overigens, bedoel je met schenken, dat je speeltoestellen zou willen verschepen naar Pointe-Noire of zou je de financiën schenken waarmee ze hier zélf een speeltuin kunnen bouwen? Dat laatste lijkt me vanwege het gevoel van betrokkenheid en de zorg voor het onderhoud geschikter. Mooier zou zijn als wij betalen en men daar gaat bouwen. Ik heb alleen weinig vertrouwen in hun punctualiteit en ik wil graag een mooie, gave speeltuin met weinig of geen gevarenrisico’s. Dus hier kopen en verschepen, lijkt mij wel wat. Maar je hebt gelijk: als ze zelf bouwen, is men wellicht zorgzamer. Wel zal het zo zijn, dat wij in delen verschepen. Vervolgens moeten ze het zelf in elkaar zetten.

Ik heb Ghislain gisteren noch vandaag gezien i.v.m. die begrafenis, maar ik vraag hem zo spoedig mogelijk om het e-mailadres, want ik wil toch nog wel erg graag mijn zorg omtrent het handelen van de beide kinés (fysiotherapeuten, red.) kwijt.

De tweeling komt vandaag naar het centrum om looprekjes uit te zoeken, want ik vond het lopen zo langzamerhand gevaarlijk worden. De vader had nog aan loopbeugels gedacht, maar ik heb hem even apart genomen van de kinderen en geprobeerd duidelijk te maken, dat zijn kinderen misschien beter af zijn met een rolstoel. Hun kracht om zich met behulp van een zware beugel aan de benen te verplaatsen is niet meer voldoende en zal alleen maar minder worden. Ik heb hem nog gewezen op die leuke rolstoeltjes van EMS, maar hij zei, dat ze de jongens vaak genoeg mee uit namen, maar dan met de auto, om ergens een beetje te wandelen. Wel jammer. Wij allemaal willen deze jongens helpen. En we kunnen dus verder niets doen?

Vanochtend zag ik tot mijn verrassing een hele stapel schoenendozen, met inhoud, in het kantoortje van Moungali staan. Hoe de distributie daarvan precies gaat verlopen kon Constance me nog niet duidelijk maken. Misschien heeft Ghislain daarover morgen meer duidelijkheid. Het is de bedoeling dat de neuro- en orthopedische equipe die schoenen gaat verstrekken aan gegadigden. Al dan niet of wel tegen (beperkte) betaling. Heb je daar iets meer duidelijkheid van Ghislain over vernomen?
Groeten!

Bericht van Toon Valks aan Leendert Struijs:
Dag Leendert,
De vader kan geschrokken zijn van de borg voor de computers, niet van de prijs van de rolstoelen, want die is niet ter sprake geweest. Was/Is die vader op de hoogte van het feit dat hij die Cfa 24.000 te zijner tijd terugkrijgt?
Wat je andere mails betreft: voor zover ik de doolhof van communicatie kan volgen geloof ik niet, dat je voor de gek wordt gehouden. Ik zou me kunnen voorstellen dat die mensen van de gebroken prothese ‘kennissen’ hebben bij ’t ministerie, waarbij ze het verhaal van de te betalen borg voor schoenen, die aanvankelijk als gift waren beloofd, aanhangig hebben gemaakt, hetgeen natuurlijk de naam van SUPE geen goed doet.
Groet!

Valks aan Struijs:
Leendert,
We moeten ook niet ‘koste wat het kost’ willen helpen, toch? Als de ouders niet gelukkig zijn met rolstoelen voor hun kinderen zullen zij die naar alle waarschijnlijkheid ook niet gaan gebruiken en dat zou zonde zijn van de investering. Bovendien had ik, mét Sjoukje, de indruk dat de financiën niet het grote probleem vormen bij deze mensen.

Struijs aan Valks:
Toon,
We zullen zeker niet koste wat kost de rolstoelen doordrukken. En als ze die niet gaan gebruiken, dan doen we het zeker niet. Ook ik heb de indruk dat de ouders redelijk aardig in de Afrikaanse slappe was zitten. Het kan zijn dat vader toch van de kosten geschrokken is. Er is voor de computers (schrijfapparaten Alphasmart, red.) precies het dubbele aan cautie gevraagd en gekregen. Moeder betaalde Cfa 50.000 terwijl bedoeld was Cfa 26.000. Misschien dat bij een ander borgbedrag men anders gereageerd zou hebben? Overigens te zijner tijd krijgt men de Cfa 24.000 terug.
Mvg,
Leendert


Reisverslag bestuur in Congo-Brazzaville 7–12 juni 2004

Deelnemers:
De heer Leendert Struijs (voorzitter)
De heer Wilko Brink (penningmeester)

Reden van de trip
Het besteedbare budget aan poliopatiënten wordt verkleind door onder meer:
>hoge kosten van visa,
>toenemende kosten van invoerheffing op hulpgoederen,
Het bestuur heeft een gesprek aangevraagd om verlaging van kosten te bespreken.

Bezoek aan Willem Struijs Centrum, 8 juni 2004
De huidige directeur is nog steeds de heer Matéka. De 12 mensen die er werken hadden weinig te doen, wegens gebrek aan hulpgoederen.

Resultaat:
· Binnen het bestuur van OGV zal worden besproken, op elke wijze het Centrum regelmatig van materiaal kan worden voorzien om de continuïteit van de arbeid te kunnen waarborgen.

Bezoek aan Moungali, 8 juni 2004
We ontmoeten daar de heer André Kabi, een heel aimabel man. We komen in dit verslag later op hem terug.
De werkplaats van het poliocentrum is keurig opgeruimd. De schuurbanden die 6 weken tevoren zijn aangekomen (schitterende machines met labels van Otto Bock en Schein!), zijn (nog) ongebruikt: gebrek aan leder en rubbermaterialen evenals gebrek aan elektriciteit. (Kongo is afhankelijk van de elektriciteit in de Democratische Republiek Kongo (voormalig Belgisch Kongo), waar het zeer rumoerig is…!)
In de werkplaats worden ook schoolbanken gemaakt en worden boekjes gemaakt en ingebonden door gehandicapten.

Bezoek aan Bacongo, 8 juni 2004
Ook in dit poliocentrum is het door gebrek aan materialen is tamelijk rustig.
Onze gesprekspartner was niet aanwezig.

Bezoek aan de Minister des Affaires Sociales, de la Solidarité, de l’Action Humanitaire, des mutiles de guerre et de la famille, mevrouw Emiliene Raoul en haar secretaris-generaal, de heer Jean Clotaire Tombi, 9 juni 2004
Mevrouw Raoul is bijzonder vriendelijk en stelt veel belang in hetgeen de stichting in de afgelopen jaren heeft gedaan. Met haar wordt besproken op welke wijze invoerrechten en kosten van visa kunnen worden verlaagd.

Resultaat:
Mevrouw Raoul besluit voor een kostenverlaging voor onze activiteiten onder toe te passen, vooropgesteld dat wij voldoen aan enkele administratief-organisatorische voorwaarden

Schoolproject van de heer Kabi, 9 juni 2004
De heer Kabi heeft de bezoekers uitgenodigd om met hem en zijn echtgenote een schooltje te bezoeken met 87 (!) verstandelijk gehandicapte kinderen, waarvan er zelfs drie doofstom zijn, ééntje blind en besmet met HIV. Hij kan ook niet lopen of staan.
Niemand kijkt naar hen om, want ze zijn nu en straks in de maatschappij niets waard.
De heer Kabi heeft zich hun lot wel aangetrokken en probeert met drie – eveneens verstandelijk gehandicapte – leerkrachten hen nog iets bij te brengen.
Als ze een jaar of 16 zijn, worden ze ondergebracht in een sociale werkplaats (zoals Mongali). De jongens kunnen daar het vak leren van meubelmaker, boekbinder en fietsenmaker. De meisjes worden veelal door Soeur Ancilla en de overige zusters opgevangen om tot coupeuse te worden opgeleid.

Driewieler project (tricycles)
Een ander speciaal project (link) is het tricycles project: van oude afgedankte fietsen uit Europa kunnen de jongens van de sociale werkplaats, driewielers maken. Hij geeft ons zelfs een tekening van een fiets waarop is aangetekend op welke plaats ze kan worden doorgezaagd, zodat we veel meer fietsen in een container kunnen laden.

Resultaat :
We gaan toch bekijken in hoeverre we – buiten de Stichting om – het schooltje in haar geheel kunnen adopteren, vooral omdat een aantal leerlingen, later ons fietsenproject zal kunnen gaan uitvoeren.

We gaan op korte termijn onderzoek doen in hoeverre we – nadat de statuten van onze stichting zijn aangepast – het fietsenproject succesvol kunnen laten zijn.

Gesprek met Gaston Gapo, 10 juni 2004
Onze Stichting is gestart met de voorbereiding om in een aanbouw van het Willem Struijs Centrum een fabriekje te vestigen, waar driewielers kunnen worden geassembleerd. De heer Gapo is medewerker van het architectenbureau. Tekeningen zijn besproken en vooralsnog konden de aanvankelijke begroting van de kosten van de aanbouw met een 10 tot 15% worden teruggebracht.

Definitieve aanbesteding zal plaatsvinden, zodra voldoende geld in Nederland in zal zijn ingezameld.

Gesprek met Soeur Ancilla, 10 juni 2004
Soeur Ancilla is een Nederlandse kloosterzuster, die zich al vele tientallen jaren het lot van de Kongolese bevolking aantrekt. Onder meer is ze betrokken bij de opleiding van kinderen, die het Kabi-schooltje verlaten hebben, tot coupeuses.
Soeur Ancilla heeft grote betrokkenheid met ons polioproject en betreurt dat vaccinatieprojecten onvoldoende vruchten afwerpen.
De goede contacten van Soeur Ancilla met de Aartsbisschop zijn voor onze Stichting van belang. Als de Stichting haar plannen voor de toekomst zou kunnen waarmaken en in Kongo eenvoudige operaties bij poliopatiënten kan gaan uitvoeren, dan hebben we de kloosterzusters hard nodig voor de noodzakelijke nazorg van patiënten.

Gesprek met Soeur Hélène, 11 juni 2004
Soeur Hélène, die gebruikelijk in Owando verblijft (in het noorden van Kongo) was om privéredenen die dag in Brazzaville, waardoor we heel uitvoerig met haar kon spreken over de situatie in Owando.
Ze overhandigde een brief voor het bestuur van de Stichting met een wensenlijst met machines en goederen die ze nodig heeft in het Poliocentrum in Owanda. Het eerder ingerichte Centrum werd recent goeddeels verwoest.
Aan de hand van foto´s kon ze tonen dat er aanzienlijke verbeteringen waren aangebracht van de € 2.000 die ze heeft ontvangen. Om het geheel te complementeren heeft ze nog € 7.000 nodig.

Resultaat:
· In de eerstvolgende vergadering kan besloten worden dat het bedrag aan haar beschikbaar zal komen, zodra ze een uitgewerkte begroting heeft ingeleverd.

Bezoek aan Caritas en vervolgens aan de aartsbisschop, 11 juni 2004
In goed overleg werd met de heer Mpassi, directeur van Caritas in Kongo over het eventueel betalen van huurpenningen voor revalidatiegebouwen van gedachten gewisseld. Besloten werd van het innen van huurpenningen af te zien. Ook werd hierover gesproken met de heer Paul Richard en vervolgens met de aartsbisschop die ons in audiëntie ontvangen heeft. De Aartsbisschop is nog maar kort in deze functie actief en heeft niet eerder een delegatie van OGV ontvangen. Hij laat zich door de assistent van de heer Mpassi informeren over de besproken onderwerpen tijdens het bezoek aan de heren Mpassi en Richard.

De aartsbisschop heeft zich ook zeer goed laten informeren over het werk van de Stichting en uitte zich zeer positief over onze initiatieven gedurende een zo lange reeks van jaren.
De aartsbisschop blijkt uiterst belangstellend te zijn voor de uitbreiding van werkzaamheden via het tricycle project maar blijkt tevens door Soeur Ancilla geïnformeerd te zijn over een eventuele uitbreiding met operaties in het Willem Struijs Centrum . Hij wil alle hulp en medewerking aanbieden bij het organiseren van een de noodzakelijke nazorg, die door Soeur Ancilla en haar collegae van het klooster wellicht zullen kunnen worden verricht.

Resumé:
1. Toezeggingen van de minister betekenen een kostenvermindering voor onze stichting.
2. Uitbreiding van het Willem Struijs Centrum ten behoeve van het driewielerproject kan worden voorbereid.
3. Plannen zijn gemaakt om Kabischooltje te adopteren.
4. Poliocentrum in Owando kan worden heringericht.
5. Betaling van huur is van de baan.
6. Begin besprekingen zijn gevoerd, die een eventuele nazorg door kloosterzusters in de toekomst mogelijk zouden kunnen maken.

Bleiswijk, 6 september 2004
040906wb